خبرگزاری رویترز فاش کرد چین در قالب پروژهای فوقمحرمانه با هدایت دولت و نقش محوری هواوی، موفق به ساخت نمونه اولیه عملیاتی ماشین لیتوگرافی EUV شده که با مهندسی معکوس فناوری ASML، گامی راهبردی برای خودکفایی کامل در تولید تراشههای پیشرفته و پایان وابستگی به غرب محسوب میشود.
به گزارش سرویس فناوری لحظه مگک، خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی فاش کرد که دانشمندان چینی در یک آزمایشگاه فوقامنیتی در شهر شنژن، سرانجام به موفقیتی دست یافتهاند که واشنگتن سالها با تمام قوا سعی در جلوگیری از آن داشت: ساخت نمونه اولیه ماشینی که قادر است پیشرفتهترین تراشههای نیمههادی جهان را تولید کند.
این ماشینها که برای تولید تراشههای مورد نیاز هوش مصنوعی، گوشیهای هوشمند و تسلیحات پیشرفته حیاتی هستند، تاکنون در انحصار غرب قرار داشتند و نقطه قوت اصلی سلطه نظامی و اقتصادی ایالات متحده و متحدانش محسوب میشدند.
به گفته منابع آگاه، این نمونه اولیه که ساخت آن در اوایل سال ۲۰۲۵ تکمیل شده و اکنون در مرحله آزمایش قرار دارد، فضایی به اندازه تقریباً یک طبقه کامل از کارخانه را اشغال کرده است. این دستگاه توسط تیمی از مهندسان سابق شرکت هلندی ASML ساخته شده که با مهندسی معکوسِ ماشینهای «لیتوگرافی فرابنفش شدید» (EUV)، موفق به بازسازی آن شدهاند.
ماشینهای EUV که پیچیدهترین ابزار الکترونیکی ساخت بشر محسوب میشوند، از پرتوهای نوری برای حک کردن مدارهایی هزاران برابر نازکتر از موی انسان بر روی ویفرهای سیلیکونی استفاده میکنند. تا امروز، شرکت هلندی ASML تنها سازنده این ماشینها در جهان بود.
اگرچه نمونه چینی هنوز موفق به تولید تراشههای کارآمد نشده است، اما منابع مطلع تأیید کردهاند که این دستگاه عملیاتی بوده و با موفقیت نور فرابنفش شدید تولید میکند. این دستاورد نشان میدهد که چین بسیار جلوتر از پیشبینی تحلیلگران غربی است که معتقد بودند این کشور برای رسیدن به چنین فناوری به «سالهای بسیار زیادی» نیاز دارد.
منابع نزدیک به پروژه، این تلاش عظیم را نسخه چینی «پروژه منهتن» (پروژه ساخت بمب اتم توسط آمریکا در جنگ جهانی دوم) توصیف کردهاند. هدف نهایی این پروژه، حذف صددرصدی ایالات متحده از زنجیره تأمین چین و رسیدن به خودکفایی کامل است.
سطح پنهانکاری در این پروژه حیرتآور است:
- هویتهای ساختگی: مهندسان جذبشده، از جمله کهنهکاران سابق ASML، هنگام استخدام کارتهای شناسایی با نامهای جعلی دریافت کردهاند و موظف بودهاند حتی در محیط کار یکدیگر را با نامهای مستعار خطاب کنند.
- قرنطینه اطلاعاتی: پروژه تحت طبقهبندی «امنیت ملی» اداره میشود و هیچکس در خارج از مجموعه نباید از ماهیت کار مطلع باشد. تیمهای مختلف کاری کاملاً از یکدیگر ایزوله شدهاند تا کسی از تصویر کلی پروژه آگاه نباشد.
این ابتکار ششساله که یکی از اولویتهای اصلی «شی جینپینگ» رئیسجمهور چین است، توسط «دینگ ژوئشیانگ»، از معتمدین نزدیک رهبر چین، نظارت میشود. اما در میدان عمل، غول تکنولوژی هواوی(Huawei) نقش هماهنگکننده اصلی را ایفا میکند.
هواوی هزاران مهندس و محقق را در سراسر کشور بسیج کرده است. فشار کاری به حدی است که بسیاری از کارکنان در دفاتر و آزمایشگاهها میخوابند و در طول هفته کاری حق بازگشت به خانه را ندارند. دسترسی به تلفن برای تیمهای حساس محدود شده و دوربینهای نظارتی به صورت انفرادی میز کار هر مهندس را ضبط میکنند تا فرآیند مهندسی معکوس قطعات با دقت مستندسازی شود.
به نقل از رویترز، چین کمپین گستردهای را برای جذب متخصصان نیمههادی از سال ۲۰۱۹ آغاز کرده است. به گفته رویترز، پیشنهاداتی شامل پاداش امضای قرارداد بین ۴۲۰ تا ۷۰۰ هزار دلار (۳ تا ۵ میلیون یوان)، یارانه خرید مسکن و بودجههای تحقیقاتی نامحدود به متخصصان ارائه شده است. حتی گزارش شده که به برخی از شهروندان دوتابعیتی، پاسپورت چینی اعطا شده و اجازه داده شده بر خلاف قوانین رسمی چین، تابعیت دوگانه خود را حفظ کنند.
با وجود این موفقیت، چین هنوز با چالشهای بزرگی روبروست:
- سیستمهای نوری: کپیبرداری از لنزها و آینههای دقیق شرکت آلمانی «زایس» (Zeiss) که در ماشینهای ASML استفاده میشود، بسیار دشوار است.
- تأمین قطعات: چین با خرید ماشینهای قدیمی ASML از بازارهای ثانویه و حراجیهای بینالمللی و اوراق کردن آنها، قطعات مورد نیاز را تأمین میکند.
- زمانبندی: دولت چین هدف تولید تراشه با این دستگاه را سال ۲۰۲۸ تعیین کرده است، اما کارشناسان سال ۲۰۳۰ را واقعبینانهتر میدانند.
این پیشرفت نشان میدهد که با وجود تحریمهای گسترده ایالات متحده و متحدانش، چین با سرعتی فراتر از انتظار در حال بستن شکاف تکنولوژیک خود با غرب است؛ موضوعی که میتواند توازن قدرت در اقتصاد و امنیت جهانی را در دهه آینده تغییر دهد.
